1ος Επετειακός Εορτασμός της Μάχης του Κακοσάλεσι

Την Παρασκευή 26 Σεπτεμβρίου 2014 στην εκκλησία της Αγίας Τριάδας, γιορτάστηκε επίσημα στον Αυλώνα για πρώτη φορά, η επέτειος της Μάχης του Κακοσάλεσι που έγινε στην περιοχή της Αγίας Τριάδας, τα ξημερώματα του Σαββάτου της 26ης Σεπτεμβρίου 1825.

Η μάχη έγινε μεταξύ των Τούρκων της Χαλκίδας και των γυναικόπαιδων του χωριού στα οποία επιτέθηκαν οι Τούρκοι αιφνιδιαστικά τα ξημερώματα και τα οποία συνέδραμε, ακούγοντας το θόρυβο της μάχης, ο Οπλαρχηγός Αθανάσιος Σκουρτανιώτης που κατέβηκε από τα Σκούρτα με σώμα 50 περίπου ανδρών νικώντας μετά από 4ωρη μάχη τους Τούρκους.

Η προφορική ανάμνηση της Μάχης είχε διασωθεί από τον ''ιστοριοδίφη'' του Αυλώνα Ταξιάρχη Χασιώτη, ο οποίος πλην άλλων την είχε διηγηθεί το 1983 στην τότε μαθήτρια του Δημοτικού Σχολείου, Μαίρη Σαμπάνη και την οποία  έχουμε δημοσιεύσει σε προηγούμενη ανάρτηση στον ιστότοπό μας.

http://tosalesi.blogspot.gr/2013/03/1821.html

Ο μπαρμπα Ταξάρχης είχε κι ένα παράπονο: ότι δεν βρέθηκε άνθρωπος να υμνήσει το θρίαμβο των γυναικών του Αυλώνα που αντιστάθηκαν σαν ηρωϊδες στην επίθεση των Τούρκων.

Το περιστατικό είχε επίσης διηγηθεί ο Ταξιάρχης Χασιώτης στον αείμνηστο Δημήτριο Λιάκουρη ο οποίος το είχε συμπεριλάβει στο βιβλίο που εξέδωσε το 1997 με τίτλο ''Αυλώνας Αττικής, ανατρέχοντας στις ρίζες μας''. Ο αείμνηστος συγγραφέας στη συνέχεια ψάχνοντας στα Γενικά Αρχεία του Κράτους ανακάλυψε πλειάδα Αγωνιστών από τον Αυλώνα και τα γύρω χωριά, πλείστοι όσοι εκ των οποίων πολέμησαν με τον Οπλαρχηγό Αθανάσιο Σκουρτανιώτη και τα ονόματα των οποίων ανακοίνωσε στο 9ο Συμπόσιο Ιστορίας και Λαογραφίας της Αττικής που έγινε στον Αυλώνα το 2002 όταν Δήμαρχος ήταν ο αείμνηστος Δημήτριος Κυριακού. Ο Δημήτριος Λιάκουρης σκόπευε μάλιστα να προχωρήσει τη μελέτη ανακαλύπτοντας και άλλα στοιχεία όμως το 2003 απεβίωσε πρόωρα.

Τα πρακτικά του παραπάνω Συμποσίου δεν εξεδόθησαν ποτέ στα χρόνια που ακολούθησαν, άγνωστο γιατί, και η πολύτιμη ανακοίνωση του Δημητρίου Λιάκουρη παρέμενε απρόσιτη στους πολλούς. Τύχη αγαθή επεφύλαξε να διατηρείται ένα αντίγραφό της στο σπίτι που άφησε ο Ευεργέτης πλέον Δημήτριος Λιάκουρης με το θάνατό του το 2003, ως κληρονομιά στον τότε Δήμο Αυλώνα με τον σκοπό να γίνει Δημοτική Βιβλιοθήκη. Το 2012 όταν πλέον επιτέλους η Δημοτική Βιβλιοθήκη Αυλώνα συγκροτήθηκε και λειτούργησε, ανακαλύφθηκε η ανακοίνωση, της οποίας τμήμα με τα ονόματα των Αγωνιστών της Επανάστασης του 1821 από τον Αυλώνα, δημοσιεύσαμε στον ιστότοπό μας.

 http://tosalesi.blogspot.gr/2011/03/1821.html

Το Μάϊο 2014 γνωρίσαμε τον συγγραφέα και ποιητή κύριο Γεώργιο Πύργαρη (Γεώργιο Σκουρτανιώτη του Ευαγγέλου) κατευθείαν απόγονο του Οπλαρχηγού Αθανασίου Σκουρτανιώτη, του δώσαμε αντίγραφο της ανακοίνωσης του Δημητρίου Λιάκουρη και ο συγγραφέας οδηγούμενος στα Γενικά Αρχεία του Κράτους ανακάλυψε στο αρχείο Βλαχογιάννη, το πολύτιμο έγγραφο που αφορούσε τη Μάχη του Κακοσάλεσι το οποίο και μας έστειλε.

http://tosalesi.blogspot.gr/2014/05/blog-post.html

Τα παραπάνω ιστορικά στοιχεία οδήγησαν στον σημερινό πρώτο Επετεικό Εορτασμό της Μάχης του Κακοσάλεσι που έγινε στον ιστορικό Ναό της Αγίας Τριάδας. Πρέπει να σημειωθεί ότι η τοπική μνήμη με το πέρασμα των χρόνων είχε αφομοιώσει θρησκευτικά τη Μάχη στην πανήγυρη του χωριού, που είχε οριστεί η ημέρα της Αγίας Τριάδας και όχι αυτή του Πολιούχου του χωριού Αγίου Δημητρίου, ώστε τόσο η συμβολή των αείμνηστων Ταξιάρχη Χασιώτη και Δημητρίου Λιάκουρη όσο και του κυρίου Γεωργίου Πύργαρη υπήρξε πολύτιμη για την διατήρηση της ιστορικής πλέον μνήμης και του εορτασμού της.

Ο πρώτος εορτασμός που οργάνωσε η Δημοτική Κοινότητα Αυλώνα με τη βοήθεια του Συλλόγου μας ήταν λιτός και κατανυκτικός. Η εκκλησία της Αγίας Τριάδας το σημείο αναφοράς της Μάχης έλαμπε στολισμένη στα εθνικά χρώματα. Ο πρωθιερέας Αθ. Χρυσούλας επιμελήθηκε του τυπικού της Επετείου που ακολούθησε τη Θεία Λειτουργία και η οποία συμπίπτει με την εορτή του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Τον λόγο έλαβαν ο Αντιδήμαρχος Αυλώνα κος Χρήστος Σιδέρης ο οποίος μίλησε για την αναγκαιότητα της διατήρησης της μνήμης των Αυλωνιτών Αγωνιστών  μέσω του Επετειακού εορτασμού της ημέρας της Μάχης, η Διευθύντρια του Δημ. Σχολείου Αυλώνα κα Έφη Κρέμου εκ μέρους των μαθητών του Αυλώνα, η οποία τόνισε ότι από τις εκδηλώσεις αυτές τα παιδιά μας μαθαίνουν την Ιστορία του τόπου τους, ο συγγραφέας από τον Ωρωπό κος Γιάννης Γκικάκης ο οποίος μίλησε για την ευρύτερη οικογένεια Σκουρτανιώτη καθώς τα τελευταία χρόνια ψάχνει και βρίσκει ιστορικά στοιχεία που αφορούν τον αδελφό του Αθανασίου Σκουρτανιώτη, Γεώργιο, ο οποίος εγκαταστάθηκε μετά την Επανάσταση του ΄21 στο χωριό του Ωρωπού και ο συγγραφέας Γεώργιος Πύργαρης, απόγονος του Οπλαρχηγού Αθ. Σκουρτανιώτη ο οποίος αναφέρθηκε διεξοδικά στη Μάχη, σε όσους έλαβαν μέρος σε αυτήν και βεβαίως στον πρόγονό του.

http://skourtaniotisathanasios.blogspot.gr/2014/09/1-26-9-2014.html

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο Οπλαρχηγός, έναν ακριβώς μήνα αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου 1825 έχασε τη ζωή του με φρικτό τρόπο στην εκκλησία της Αγίας Σωτήρας στο Μαυρομάτι Θηβών σε ανάλογη μάχη με τους Τούρκους.

http://skourtaniotisathanasios.blogspot.gr/2007/09/ii_24.html

Ένα συγκινητικό κομμάτι από την εμπνευσμένη αναφορά του συγγραφέα στη Μάχη, μεταφέρουμε αυτούσιο και εδώ:

...Υπάρχει ένα απόσπασμα από την Νέκυια του Ομήρου. Είναι η στιγμή που ο Οδυσσέας, πηγαίνει στον Άδη με τις συμβουλές της Κίρκης. Εκεί, αφού κάνει τις απαραίτητες θυσίες καθώς του έχει υποδείξει η Κίρκη, αρχίζουν γύρω του να μαζεύονται οι ψυχές των νεκρών. Πρώτη πλησιάζει η ψυχή του συντρόφου του Οδυσσέα Ελπήνορα, ο οποίος λίγο πριν είχε σκοτωθεί στο νησί της Κίρκης πέφτοντας από μία στέγη και οι σύντροφοί του δεν πρόλαβαν να τον θάψουν. Πλησιάζοντας λοιπόν η ψυχή του Ελπήνορα, λέει μεταξύ άλλων στον Οδυσσέα…

΄΄…το ξέρω φεύγοντας από δω, την κατοικία του Άδη

με το καλοφτιαγμένο πλοίο σου στην Αιαίη το νησί θα πας

τότε κι εμένα βασιλιά να θυμηθείς

άκλαυτο κι άθαφτο πίσω σου μη μ΄ αφήσεις φεύγοντας

την πλάτη σου μη μου γυρίζεις, μήπως αιτία γίνω

και θυμώσουν μαζί σου οι θεοί

μα κάψε με, με τα όπλα μου μαζί, όσα μου έμειναν

και τάφο φτιάξε στον δύστυχον εμένα

για να με ξέρουν όσοι γεννηθούν κατόπι μας…΄΄

Γιατί το λέω αυτό…

Πολλοί ίσως από σας, δεν θα γνωρίζουν πως η μάχη στο Κακοσάλεσι, ήταν η τελευταία νικηφόρα μάχη του Σκουρτανιώτη και των παλικαριών του. Ένα μήνα ακριβώς αργότερα, στις 26 Οκτωβρίου 1825, ο Σκουρτανιώτης με τους πολεμιστές του –τους ίδιους ακριβώς πολεμιστές που υπεράσπισαν το Κακοσάλεσι- θα πέσουν όλοι μέχρι ενός, στην Αγία Σωτήρα Μαυροματίου, μετά από μια σκληρή απέλπιδα μάχη. Οι μαχητές πολιορκημένοι από 800 Τούρκους, αφού υποχώρησαν μέσα στην εκκλησιά, βρήκαν μαρτυρικό θάνατο, από τις φωτιές που άναψαν οι Τούρκοι και τους έκαψαν.

Κι όμως…αυτοί οι σκληροί μαχητές που για πεντέμισι ολόκληρα χρόνια υπερασπίστηκαν τα ιερά και τα όσια, που πάλεψαν για την ελευθερία, αυτοί οι ιεροί μαχητές 189 χρόνια μετά, τάφο ουσιαστικά δεν έχουν. Σαν τον Ελπήνορα του Οδυσσέα. Οι πληροφορίες μου λένε, πως την άλλη μέρα της τελευταίας μάχης, οι γυναίκες του Μαυροματίου -γιατί έλειπαν και από κει οι άντρες- μάζεψαν όπως όπως τα καμένα πτώματα των ηρώων και επειδή μύριζαν πολύ άσχημα, έσκαψαν ένα ρηχό τάφο λίγα μέτρα από τη πόρτα της εκκλησίας και τους έθαψαν όπως όπως όλους μαζί, μαζί με τα όπλα τους. Στα ρηχά και γρήγορα. Έκτοτε ο τάφος αγνοείται. Ούτε ένας σταυρός. Ούτε ένα σημάδι που να λέει πως εδώ κοιμούνται τα κόκαλα των παλικαριών. Υπάρχει βέβαια ένα μνημείο συμβολικό στην Αγία Σωτήρα σε σημείο άσχετο, αλλά οι ήρωές μας 189 χρόνια μετά, δεν έχουν ουσιαστικά τάφο και τα οστά τους ουσιαστικά αγνοούνται. Τάφο που δικαιούται και ο τελευταίος άνθρωπος σ΄αυτή τη γη, δεν έχουν οι ήρωές μας. Ο Ελπήνορας όπως διάβασα παραπάνω δίνει ευχή και κατάρα στον Οδυσσέα να βρει το σώμα του και να το θάψει ΄΄…τη πλάτη σου μη μου γυρίσεις….μήπως αιτία γίνω και θυμώσουν μαζί σου οι θεοί….τάφο φτιάξε με τα όπλα μου μαζί …στον δύστυχον εμένα για να με ξέρουν όσοι γεννηθούν κατόπι μας…΄΄΄

Αυτή είναι η ευχή και η κατάρα του Ελπήνορα. Αυτή η χρόνια βλασφημία μας απέναντι σ’ αυτούς τους σπουδαίους νεκρούς, πρέπει να λάβει τέλος. Οφείλουμε μια αναζήτηση των οστών και εκταφή. Και επιστροφή των τιμημένων νεκρών στην ιδιαίτερη πατρίδα που είναι τα Δερβενοχώρια. Τα παλικάρια μας έκαναν το χρέος τους και με το παραπάνω. Είναι ώρα πια να αναπαυτούν. Πρέπει όλοι να προσανατολιστούμε στην προοπτική της αναζήτησης του πρόχειρου τάφου και της εκταφής, να βρεθούν τα τιμημένα οστά και τα θαμμένα πάνω τους όπλα, να επιστρέψουν με όλες τις τιμές και τα δάκρυα στην γενέθλια γη τους που είναι τα Δερβενοχώρια. Τούτο κυρίες και κύριοι είναι μεγάλη οφειλή. Γιατί όπως λέει και ο Κάλβος…

Ας μην μου δώση η μοίρα μου εις ξένην γην τον τάφον· είναι γλυκύς ο θάνατος, μόνον όταν κοιμώμεθα εις την πατρίδα...

Στην εκδήλωση παρέστησαν παρά πολλοί κάτοικοι του Αυλώνα, οι περισσότεροι απόγονοι των Αγωνιστών του '21 όπως προκύπτει και από το λάβαρο των Αγωνιστών που είχε αναρτηθεί έξω από την εκκλησία της Αγίας Τριάδας, καθώς και απόγονοι της οικογένειας Σκουρτανιώτη από τα Σκούρτα, την Θήβα και τον Ωρωπό με επικεφαλής τον συγγραφέα κο Γεώργιο Πύργαρη. Παρών και ο Δημοτικός Σύμβουλος κος Νικόλαος Τζεβελέκος, ο πολιτευτής Αττικής κος Σταύρος Πετρόπουλος, ο Υποδ/τής ΚΕΤΘ Αυλώνα, ο κος Γεώργιος Λιάκουρης από τον Αναγκαστικό Συνεταιρισμό Αυλώνα, αντιπροσωπεία του Συλλόγου Αποστράτων Αυλώνα με τον πρόεδρο του Συλλόγου κο Κώστα Κατσιφή, ο Λυκειάρχης Αυλώνα κος Μηνάς, η Γυμνασιάρχης Αυλώνα κα Τσενέ, και αντιπροσωπείες από μαθητές του Δημοτικού, Γυμνασίου και Λυκείου Αυλώνα οι οποίοι παρέστησαν με τις Σημαίες των Σχολείων τους. Μετά τη λήξη της εκδήλωσης στην Αγία Τριάδα οι παριστάμενοι κατέβηκαν στο ΚΑΠΗ Αυλώνα όπου ακολούθησε μικρή δεξίωση με τοπικά κεράσματα.

Οι ψυχές του μπάρμπα Ταξάρχη με το παράπονό του, του Δημήτρη Λιάκουρη και των Αγωνιστών της Μάχης του Κακοσάλεσι έχουν σήμερα κάθε λόγο να νοιώθουν αναπαυμένες και δικαιωμένες αφού όσα έκαναν και όσα παρέδωσαν στους νεώτερους όχι μόνο δεν ξεχάστηκαν αλλά μετουσιώθηκαν σε Επετειακό εορτασμό της σημαντικότερης σελίδας της νεώτερης τοπικής μας ιστορίας. 

Ο Ιστορικός Ναός της Αγίας Τριάδας

Την ημέρα της 26ης Σεπτεμβρίου η Εκκλησία τιμά τη μνήμη του Αγίου Ιωάννου του Θεολόγου. Η εικόνα, ακριβές αντίγραφο αυτής που ευρίσκεται στο σπήλαιο της Αποκάλυψης στην Πάτμο, δωρήθηκε στην τοπική εκκλησία από το Σύλλογό μας 

 Δεξιά ο Αντιδήμαρχος Αυλώνα κος Χρήστος Σιδέρης. 

Αριστερά ο Δημοτικός Σύμβουλος κος Νικόλαος Τζεβελέκος

 Από αριστερά ο κύριος Γ.Πύργαρης, ο πολιτευτής Αττικής κος Στ. Πετρόπουλος, 

ο Υποδ/της ΚΕΤΘ Αυλώνα και ο κος Γ. Γκικάκης

 Απόγονοι του Γεωργίου Σκουρτανιώτη από τον Ωρωπό στην 1η Επέττειο

 Ο Λυκειάρχης κος Μηνάς

 Ο κος Κ.Κατσιφής Πρόεδρος του Συλλόγου Αποστράτων Αυλώνα

H ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΖΥΓΟΜΑΛΑ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ...

Οι παραπάνω φωτογραφίες δεν έχουν ληφθεί από ένα τυχαίο εγκαταλειμένο κτίριο.. Έχουν ληφθεί το απόγευμα της Παρασκευής 19 Σεπτεμβρίου 2014 στο Μουσείο Ζυγομαλά, ένα σημαντικότατο και μοναδικό στο είδος του ίδρυμα, εποπτευόμενο από το Υπουργείο Πολιτισμού. Συγκεκριμένα έχουν ληφθεί από την τραπεζαρία της οικίας Ζυγομαλά (αναπόσπαστο τμήμα του Μουσειακού χώρου), η οποία το 1990 στην...ανακαίνιση του Μουσείου από τους αρμόδιους του...Υπουργείου Πολιτισμού μετατράπηκε σε αποθήκη στην οποία απορρίφθηκαν σημαντικότατα κειμήλια του Μουσείου τα περισσότερα εξ αυτών ευπαθή, όπως στολές και κειμήλια του Ανδρέα Ζυγομαλά κ.α.. Η μετατροπή της τραπεζαρίας σε αποθήκη (με απόφαση τίνων άραγε;) κατά παράβασιν της διαθήκης Ζυγομαλά προέβλεψε και την εγκατάσταση του καυστήρα θέρμανσης του Μουσείου εντός αυτής!!! Επί 20 και πλέον έτη τα κειμήλια των Ζυγομαλάδων συνυπήρχαν με τον καυστήρα θέρμανσης του Μουσείου!!!

Ο καυστήρας θέρμανσης πριν από λίγες μέρες μετά από συνάντησή μας με την Διευθύντρια του Μουσείου κυρία Έφη Κρέμου για το θέμα και με ενέργειές της, μετεγκαταστάθηκε εκτός του Μουσειακού χώρου. Το έργο εκτέλεσε ο τεχνικός κύριος Σπύρος Καλέμης, ο οποίος μετέφερε τον καυστήρα δίπλα στο λέβητα θέρμανσης εκτός του Μουσείου εκεί δηλαδή που θα έπρεπε να έχει τοποθετηθεί εξ αρχής!

Περιττεύει να σημειωθούν οι φθορές που έχουν προκληθεί στα κειμήλια του Μουσείου που συνυπήρξαν όλα αυτά τα χρόνια στην τραπεζαρία-αποθήκη του μαζί με τον καυστήρα θέρμανσης και τα οποία προ 2ετίας άμα τη αναλήψει των καθηκόντων της η Διευθύντρια του Μουσείου  απομάκρυνε από  εκεί με την βοήθεια του Συλλόγου μας.

Ο κύριος Λεωνίδας Πυργάρης, Λυκειάρχης φιλόλογος από τη Χίο, ο οποίος πρόσφατα συνέγραψε και εκυκλοφόρησε το μνημειώδες βιβλίο του για τον Ανδρέα Ζυγομαλά με αφορμή την εκατονταετηρίδα από το θάνατό του, ευθύς ως είδε τις φωτογραφίες από την τέως αποθήκη του Μουσείου,  μας έστειλε το παρακάτω μήνυμα:

Στη σημερινή Ελλάδα της κατάντιας και παρακμής - δηλαδή της παρακμής των αξιών και ιδεωδών, όχι της οικονομικής παρακμής, διότι αυτή η τελευταία είναι ασήμαντη σε σύγκριση με την πρώτη! - δεν με εκπλήσσει πλέον τίποτε. Υπήρξαμε δυστυχώς εμείς οι σημερινοί 50άρηδες και 60άρηδες η καταστροφή και η μάστιγα της Χώρας και των επόμενων γενεών. Αποδειχθήκαμε ολίγιστοι και ανεπαρκέστατοι στη διάσωση του προηγούμενου πολιτισμού και στη διαπαιδαγώγηση των νέων γενεών. Σίγουρα η Ιστορία του μέλλοντος θα συμπεριλάβει τη γενιά μας στις μελανές σελίδες της. Προφανώς, για την περίπτωση του Μουσείου Ζυγομαλά, υπάρχουν ευθύνες συγκεκριμένων ανθρώπων οι οποίοι διαχειρίζονταν την τύχη του Μουσείου. Προφανέστατα, κάποιοι προγενέστεροι Διευθυντές του Μουσείου θα είχαν μία καθαρά δημοσιοϋπαλληλική αντίληψη για το ρόλο τους και γι' αυτό άφησαν το Μουσείο επί σειρά ετών να ρημάξει. Όμως κάποια στιγμή θα πρέπει να υπάρξει καταλογισμός ευθυνών και εξατομίκευση της ευθύνης. Αν έχουν υποστεί μέσα στο Μουσείο ζημιά κάποια εκθέματα λόγω της προχειρότητας των κατασκευών και των υποδομών, τότε ας αποδοθούν οι ευθύνες εκεί όπου ανήκουν. Και οι ευθύνες πρέπει να είναι καί νομικές καί ηθικές. Εκείνοι που έφεραν τα εκθέματα του Μουσείου σε κίνδυνο, θα πρέπει να καταγγελθούν στο λαό της περιοχής σας, αν θέλετε στο μέλλον να μην ξανακινδυνεύσει το Μουσείο. Διότι εσείς τώρα πράγματι επιτελείτε ένα αξιόλογο έργο συντήρησης και διάσωσης των εκθεμάτων αλλά και συντήρησης του κτιρίου. Όμως αυτό που εσείς τώρα κτίζετε πρέπει να βρει άξιους συνεχιστές και στο μέλλον ώστει να μην ξαναρημάξει το Μουσείο.

100 ΧΡΟΝΙΑ ΜΝΗΜΗΣ ΑΝΔΡΕΑ ΖΥΓΟΜΑΛΑ

ΤΗΝ ΤΕΤΑΡΤΗ 30 ΙΟΥΛΙΟΥ 2014 ΣΤΙΣ 8.30 Μ.Μ. ΣΤΟΝ ΑΥΛΕΙΟ ΧΩΡΟ ΤΟΥ ΜΟΥΣΕΙΟΥ ΖΥΓΟΜΑΛΑ

Η ΕΚΚΛΗΣΙΑ ΤΟΥ ΠΡΟΦΗΤΗ ΗΛΙΑ ΣΤΟ ΒΛΙΑΣΙ

Εντός του στρατοπέδου Αυλώνα βρίσκεται η πολύ παλιά εκκλησία του Προφήτη Ηλία.
Στους Αυλωνίτες αυτή η εκκλησία είναι γνωστή σαν ο Προφήτης Ηλίας στο Βλιάσι από την τοπθεσία που είναι κτισμένη, ενώ σήμερα λόγω του στρατοπέδου ΚΕΤΘ Αυλώνα είναι γνωστή σαν ο Προφήτης Ηλίας στο Στρατόπεδο. 

Πιό κάτω, πάλι εντός του στρατοπέδου, βρίσκεται ο ναός της Κοίμησης της Παναγίας, κτίσμα του 14ου αιώνα που έχει καταγραφεί από τον καθηγητή Ορλάνδο το 1940.
Η εκκλησίας της Κοίμησης με τον Προφήτη Ηλία συνδέονται με υπόγειες στοές κατασκευασμένες πολύ παλιά ίσως και πριν την Τουρκοκρατία.

Η περιοχή του Βλιάσι αποτελούσε οικισμό με πολλούς κατοίκους οι οποίοι κατά την διάρκεια της Επανάστασης του 1821 ίσως και λίγο αργότερα μετακινήθηκαν στο σημερινό χωριό του Αυλώνα. 

Η εκκλησία του Προφήτη Ηλία είναι περίπου του 1800 μ.χ. Υπάρχουν μαρτυρίες που λένε ότι υπήρχε το έτος 1836. 

Στην περιοχή έμεναν πολλές οικογένειες. Επειδή γύρω φύτρωνε μεγάλος ελαιώνας, υπήρχε ελαιοτριβείο με 2 μεγάλες μυλόπετρες οι οποίες σώζονταν μέχρι τα τελευταία χρόνια. Υπήρχαν και 2 μεγάλες μυλόπετρες για να αλέθουν το σιτάρι από παλιό νερόμυλο που υπήρχε δίπλα στο ρέμα Μπάθεζα που διατρέχει την περιοχή.

Δίπλα στη εκκλησία υπήρχε το νεκροταφείο του οικισμού Βλιάσι. Όταν το 1968 γινόταν η διαμόρφωση του στρατοπέδου, κάποιοι κάτοικοι βρήκαν παλαιά οστά. Μάλιστα ένας πήρε το οστό της κνήμης και το έβαλε δίπλα στο δικό του. Το οστό ήταν τεράστιο. Άρχισαν να λένε ότι οι άνθρωποι που ήταν θαμμένοι εκεί ήσαν γιγαντόσωμοι.

Για πρώτη φορά φέτος, εδώ και πολλά χρόνια, ο Διοικητής του Κέντρου Εκπαιδεύσεως Τεθωρακισμένων του στρατοπέδου Επιλάρχου Μελίδη, κύριος Βασίλειος Παπαδόπουλος, άνοιξε τις πύλες στους πολίτες του Αυλώνα, προκειμένου να μεταβούν στην εκκλησία του Προφήτη Ηλία,  να εκκλησιαστούν παραμονές της γιορτής του Αγίου και επέτρεψε ίσως για πρώτη φορά να φωτογραφηθεί η εκκλησία. Οι προσκυνητές άφησαν τα αυτοκίνητά τους στην πύλη του στρατοπέδου και από εκεί ο στρατός τους μετέφερε με πούλμαν μέχρι ενός σημείου όπου μετά πεζοπορία για ένα περίπου χιλιόμετρο έφτασαν στον κατάφυτο από πεύκα λόφο όπου βρίσκεται ο Προφήτης Ηλίας.   

Η περιοχή του Βλιάσι έχει μεγάλο ενδιαφέρον για την ιστορία της ευρύτερης περιοχής του Αυλώνα αφού εκεί βρισκόταν ανεπτυγμένος και αυτάρκης οικισμός. 

Ελπίζουμε του χρόνου να ξαναεπισκεφθούμε τον Προφήτη Ηλία!!!

ΑΝΔΡΕΑΣ ΖΥΓΟΜΑΛΑΣ-Μικρό Αφιέρωμα σε Μεγάλο Ήρωα

Σήμερα μόλις, μας εστάλη από τη Χίο όπου εκδόθηκε, το πρώτο αντίτυπο του εξαιρετικού βιβλίου του Χιώτη φιλόλογου κου Λεωνίδα Ο. Πυργάρη με τίτλο ''Ανδρέας Ζυγομαλάς, ο Χιωτογιαννιώτης Ήρωας των Βαλκανικών Πολέμων (1912-1913) και του Βορειοηπειρωτικού Πολέμου (1914)- Μικρό αφιέρωμα σε Μεγάλο Ήρωα''.

Πρόκειται περί βιβλίου, πολυτελούς έκδοσης, διαστάσεων Α4, 500 σελίδων, χωρισμένου σε τέσσερα μέρη.

Στο πρώτο μέρος ιστορείται η οικογένεια Ζυγομαλά, το γεναλογικό δέντρο, οι συγγενείς του Ανδρέα και η ιστορία του Ήρωα από γεννήσεως μέχρι του θανάτου του.

Στο δεύτερο μέρος καταγράφονται και αναλύονται από το συγγραφέα οι επιστολές του Ανδρέα Ζυγομαλά προς τους γονείς του και άλλους καθώς και αλληλογραφία τρίτων που αφορούν τον Ανδρέα Ζυγομαλά από τις οποίες ο συγγραφέας ψυχογραφεί την προσωπικότητα του Ήρωα.

 Στο τρίτο μέρος υπάρχουν πολύτιμες παραπομπές από δημοσιεύματα και έγγραφα της εποχής που τεκμηριώνουν τα ιστορούμενα από το συγγραφέα.

Στο τέλος περιέχονται συγκλονιστικές φωτογραφίες από όλη την ζωή και δράση του Ανδρέα από τη γέννησή του έως το θάνατό του.

Το έργο του Λεωνίδα Πυργάρη είναι πρωτοποριακό και μοναδικό μέχρι στιγμής στην Ελλάδα. Ο συγγραφέας εκτός από την καταγραφή επιδιώκει να ανασυνθέσει τον ψυχικό κόσμο του Ήρωα και το περιβάλλον στο οποίο έδρασε. Ο τρόπος γραφής μέσα από τις λέξεις που χρησιμοποιεί ο συγγραφέας είναι ιδιαίτερα ακριβολόγος και αυτό ασφαλώς οφείλεται στην παιδεία και τις σπουδές του ως φιλόλογου. Το όλο ύφος γραφής εξάλλου εισάγει τον αναγνώστη άμεσα στην ουσία του θέματος και δεν αφήνει κενά ή απορίες για την εποχή στην οποία εκτυλίσσονται τα δραματικά γεγονότα της ζωής του Ζυγομαλά Ο συγγραφέας προφανώς επηρεασμένος από την στρατιωτική ζωή του Ανδρέα δεν μασάει τα λόγια του αλλά με ανάλογο, με την ζωή του Ήρωά του, τρόπο εκθέτει και αναλύει τα γεγονότα της στρατιωτικής δράσης του πολεμιστή και της ταραγμένης εποχής στην οποία αυτά έλαβαν χώρα.

Όπως αναφέρει ο συγγραφέας πλην άλλων, στον πρόλογό του, έναυσμα για τη συγγραφή του έργου του ήταν το Μουσείο Ζυγομαλά στον Αυλώνα, από την γνωριμία του οποίου ''συγκινήθηκε πρώτα ως Έλληνας και ύστερα ως Χιώτης από τη στιβαρή προσωπικότητα του εν μέρει συμπατριώτη του Ανδρέα Ζυγομαλά με τον οποίο ταυτίσθηκε προκειμένου να προχωρήσει στη συγγραφή του έργου''.

Ο συγγραφέας με τονισμένη γραφή στον πρόλογό του αφιερώνει λοιπόν μ΄όλη του την αγάπη αυτό του το πόνημα στην ιερή μνήμη του Ανδρέα Ζυγομαλά και κατ΄επέκταση στον Αυλώνα Αττικής.

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις ΠΥΞΙΔΑ της Χίου.

Ο Αυλώνας ευγνωμονεί τον κύριο Λεωνίδα Πυργάρη γιατί με το βιβλίο αυτό, ο νεαρός, πλήρης αρετών Ανδρέας Ζυγομαλάς, του οποίου η ιστορία και το λείψανο διατηρούνται εις το διηνεκές στον τόπο μας, ξεπερνάει τα στενά όρια των Αθηνών και της Αττικής και γίνεται γνωστός στο Πανελλήνιο,  παράδειγμα προς μίμησιν, λαμβάνοντας μάλιστα 100 χρόνια μετά το θάνατό του την θέση που του αρμόζει στον Ελληνικό Πάνθεον.

Ο ΜΕΓΑΣ ΑΡΧΙΕΡΕΥΣ ΣΤΟΝ Ι.ΝΑΟ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΝΤΩΝΙΟΥ ΚΑΙ ΑΝΔΡΕΟΥ ΣΤΟΝ ΑΥΛΩΝΑ

Στον καθεδρικό Ναό των Αγίων Αντωνίου και Ανδρέου στον Αυλώνα διασώζεται ένα μοναδικό κειμήλιο Βυζαντινής Χρυσοκεντητικής, εξαιρετικής τέχνης. Πρόκειται για το Βήλο της Ωραίας Πύλης του Ναού που εικονίζει τον Χριστό ως Μέγα Αρχιερέα όπως επιγράφεται με Βυζαντινούς χαρακτήρες στους 2 πόλους εκατέρωθεν του Χριστού. Το Βήλο χρησιμοποιούνταν από το 1938 όταν κ έγιναν τα εγκαίνια του Ναού μέχρι το 2010 περίπου που αποσύρθηκε γιατί είχε υποστεί μεγάλες φθορές λόγω της χρήσης του. 

Την ημέρα των εγκαινίων του Ναού. Αριστερά ο αρχιτέκτονας Ζουμπουλίδης και δεξιά ο ζωγράφος-αγιογράφος Λουκίδης. Στη μέση το πολύτιμο βήλο με τον Χριστό ''Μέγα Αρχιερέα΄΄. Η φωτογραφία παραχωρήθηκε από την κόρη του αείμνηστου πρώτου Διευθυντή του Μουσείου Ζυγομαλά Δημητρίου Παπακωνσταντίνου, κα Αικατερίνη Μιχαηλάκη.

Πρόσφατα δόθηκε για συντήρηση στο εξειδικευμένο εργαστήριο συντήρησης έργων τέχνης που διατηρούν η κα Κλαίρη Παπασταματίου και η κυρία Αθηνά Χαράτση στην Αθήνα. Οι ειδικές επιστήμονες διαπίστωσαν την μεγάλη καλλιτεχνική αξία του αντικειμένου, ενώ κατά τη διαδικασία της συντήρησης ανακάλυψαν και όλα τα μυστικά της κατασκευής του.

Σύμφωνα με την έκθεση που παρέδωσαν οι συντηρήτριες μαζί με το αποκαταστημένο έργο, το πρόσωπο του Χριστού έχει κεντηθεί επάνω σε  μεταξωτό ύφασμα χρώματος κίτρινου της ώχρας. Το ύφασμα ήταν στενό (50 πόντοι περίπου) και είχαν απαιτηθεί 3 κομμάτια υφάσματος τα οποία είχαν ενωθεί με αριστοτεχνικό τρόπο ώστε στην μεγαλύτερη επιφάνεια που δημιουργήθηκε έγινε δυνατή η κατασκευή του έργου που είναι μεγάλων διαστάσεων (80 πόντοι διάμετρος).
Με τα χρόνια το μεταξωτό ύφασμα είχε λιώσει και το έργο τοποθετήθηκε σε κοινό κόκκινο βελούδο παραμένοντας έτσι σε χρήση μέχρι τις μέρες μας.

Η συντήρηση του έργου έγινε με τεράστια προσπάθεια και τις εξειδικευμένες γνώσεις του παραπάνω εργαστηρίου διότι οι φθορές ήσαν πολύ μεγάλες. Μετά από 2μηνη συντήρηση το έργο αποκαταστάθηκε στο μέγιστο ικανοποιητικό βαθμό κ αναδείχθηκε η εξαιρετική τέχνη του.

Τα έγχρωμα τμήματα του έργου έχουν γίνει εξ ολοκλήρου με μεταξωτές κλωστές ενώ το φωτοστέφανο, οι πόλοι, οι παρυφές των ιματίων του Χριστού  και οι επιγραφές με χρυσή κλωστή στερεωμένη με την ΄΄συρμακέσικη'' τεχνική η οποία χρησιμοποιούνταν ευρέως στη Βυζαντινή Χρυσοκεντητική.

Στο κάτω μέρος της σύνθεσης αναδείχθηκαν σημαντικά ιστορικά στοιχεία αφού το έργο είναι ενυπόγραφο.

Το έργο είναι προϊόν των Σχολών Ζυγομαλά. Τούτο φαίνεται σε επιγραφή στο κέντρο της σύνθεσης στο κάτω μέρος. Με λεπτοδουλεμένη μαύρη μεταξωτή κλωστή και με Βυζαντινά γράμματα φέρει την επιγραφή Σχολαί Αττική Λ.Α.Ζυγομαλά 1932. Όπως αποδεικνύεται η Λουκία Ζυγομαλά ήδη από το 1932 (o σύζυγός της Αντώνιος είχε αποβιώσει το 1930) είχε αποφασίσει να κτίσει τον Ναό των Αγίων Αντωνίου και Ανδρέου στον Αυλώνα (το κτίσιμο άρχισε το 1936) και προετοίμαζε τα αντικείμενα, έργα των Σχολών της, που θα κοσμούσαν το Ναό.

Σχολαί Αττική Λ.Α.Ζυγομαλά 1932

Αριστερά της επιγραφής υπάρχει κεντημένη με τα ίδια γράμματα και χρώμα, η σφραγίδα του Τ. Λουκίδη, του ζωγράφου-αγιογράφου που εμπνεύστηκε ζωγραφικά την απόδοση του έργου και η χρονολογία 1916. Σε πολύ προγενέστερο χρόνο δηλαδή ο Λουκίδης, αυτός ο εξαίρετος συνεργάτης της Λουκίας Ζυγομαλά, είχε εμπνευσθεί το έργο, πιθανότατα κατά παραγγελία της Ζυγομαλά, το οποίο αποδόθηκε στη συνέχεια επάνω στο ύφασμα με την κλωστή και την βελόνα.  

Τ. Λουκίδης 1916

Το όλο κέντημα είναι έργο δύο γυναικών, αρχικεντηστριών των Σχολών Ζυγομαλά. Της Αναστασίας Ρώμα από τη Κερατέα και της Αμαλίας Σωφρόνη από το Κορωπί. Το όνομα της Αναστασίας Ρώμα βρίσκεται στα αριστερά των προηγούμενων επιγραφών και έχει λόγω φθοράς μισοσβηστεί αλλά διασώθηκε σε ανύποπτο χρόνο από κάτοικο του Αυλώνα που είχε καταγράψει τις επιγραφές του έργου, ενώ αυτό βρισκόταν ακόμη σε χρήση στο Ναό, όταν η φθορά ήταν λιγότερη. Στα δεξιά του έργου φαίνεται καθαρά το όνομα της Αμαλίας Σωφρόνη και ο τόπος καταγωγής της το Κορωπί. Οι απόγονοι της Αμαλίας Σωφρόνη έχουν φέρει στο Μουσείο Ζυγομαλά ένα μικρό πορτραίτο της Αμαλίας Σωφρόνη η οποία πλην άλλων έχει εκτελέσει και το ολοκένητο κάλυμμα του κρεββατιού της Λουκίας Ζυγομαλά.

Αμαλία Σωφρόνη Κορωπί

Το όλο έργο είναι εξαιρετικής τέχνης τόσο στην σύλληψη όσο και την εκτέλεσή του. Ο ίδιος ο Λουκίδης επέβλεπε, είχε επιλέξει και έδινε τις χρωματιστές κλωστές και τις αποχρώσεις τους στις δύο επιδέξιες κεντήστρες που κεντούσαν νυχθημερόν για να τελειώσουν το μεγάλων διαστάσεων τεχνούργημα. Έχουν προσεχθεί σχολαστικά όλες οι λεπτομέρειες, τα χέρια, οι οφθαλμοί, οι πτυχώσεις του δέρματος και των ιματίων ώστε το έργο να μοιάζει ζωγραφικό και όχι κεντητό, κάτι που το εντάσσει στα εξαίρετα δείγματα Βυζαντινής Χρυσοκεντητικής. Η εκτέλεση των Σχολών Ζυγομαλά είναι άριστη και πλην άλλων μας δίνει αποδείξεις για το υψηλό επίπεδο της Βυζαντινής Χρυσοκεντητικής που άκμαζε αδιάλειπτα μέχρι και τις αρχές του 20ου αιώνα στα χωριά της Αττικής. Το κεντημένο έργο ταιριάζει με τον υπόλοιπο ζωγραφικό διάκοσμο (τα φρέσκα) της εκκλησίας που είναι όλος έργο του Λουκίδη. 

Το έργο μετά τη συντήρησή του

οι εξαιρετικές λεπτομέρειες του έργου

Για να καταδειχθεί η μεγαλόπνοη σύλληψη και εκτέλεση του έργου σας παραθέτουμε λεπτομέρειες Βυζαντινών χρυσοκεντημάτων του 17ου αιώνα που φυλάσσονται στο Μουσείο Μπενάκη και από τα οποία ο αναγνώστης μπορεί να αντιληφθεί την εξαιρετική τέχνη του Βήλου της Εκκλησίας μας.

Δείγματα Βυζαντινής Χρυσοκεντητικής στο Μουσείο Μπενάκη

http://proetoimasia.blogspot.gr/2008/10/27.html

στον παραπάνω σύνδεσμο γίνεται αναφορά στη Βυζαντινή χρυσοκεντητική

Το μοναδικό αυτό έργο συντηρήθηκε από την Τοπική μας Εκκλησία και ο Σύλλογός μας προσέφερε την αμέριστη συμπαράστασή του για την αποκατάσταση αυτή αφού μάλιστα πρόκειται για έργο των Σχολών Ζυγομαλά. Το κειμήλιο θα εκτεθεί εντός της Εκκλησίας  και θα είναι προσιτό στο κοινό έως ότου ιδρυθεί το Μουσείο Εκκλησιαστικής Τέχνης που πρέπει οπωσδήποτε να φτιαχτεί στην Ενορία μας λόγων των πολλών και σπάνιων εκκλησιαστικών κειμηλίων που διαθέτει οπότε θα εκτίθεται πλέον εκεί μαζί με άλλα εκκλησιαστικά μας κειμήλια.
Με λύπη αντίστοιχα σκεφτόμαστε τα εκατοντάδες έργα των Σχολών Ζυγομαλά που βρίσκονται στο Μουσείο και χρήζουν άμεσης συντήρησης (με ημερομηνία διαπίστωσης της ανάγκης επείγουσας συντήρησης από το αρμόδιο Υπυργείο τη δεκαετία του '90, όπως αναγράφεται σε μερικά από αυτά στη συσκευασία τους...προς συντήρησιν!)

8-6-1999
Επειγόντως συντήρηση...

Η Τοπική Εκκλησία έκανε το καθήκον της, απομένει να δούμε και το καθήκον των αρμοδίων του Μουσείου. Τα κειμήλια ανήκουν και στις επόμενες γενεές....